Σύνδεση

additional-info

Διαδρομές
Διαδρομές
 
·        Άγιοι Πατέρες - Νέα Μονή
·        Μεστά – Ολύμποι
·        Φαράγγι Καμπιών
·        Κάστρο Απολίχνων
·        Κάστρο Γριάς
·        Άγ. Γιάννης -Άγ. Γάλας
·        Κοιλάδα Μαλαγκιώτη
 
Κείμενα, Φωτογραφίες: Γιάννης Μακριδάκης
 
 
Άγιοι Πατέρες - Νέα Μονή
Θέση: Νότια Χίος
Είδος: Πεζοπορία σε πεδινό μονοπάτι.
Απόσταση: 2.046 μ.
Χρόνος: 1 ώρα περίπου.
Φυσικό Περιβάλλον: Καλλιέργειες ελιάς και μαστιχιού, θαμνώδης και δασική βλάστηση ψηλότερα, καθώς και χωράφια με παλιές αναβαθμίδες στις πλαγιές των λόφων.
Περιγραφή:Η διαδρομή ξεκινάει από το μοναστήρι των Αγίων Πατέρων και ακολουθώντας τον ασφαλτόδρομο για 200 περίπου μέτρα φτάνουμε στην είσοδο του μονοπατιού, όπου υπάρχει και ενδεικτική πινακίδα.
Το ευδιάκριτο μονοπάτι μετά από λίγα μέτρα δίνει τη θέση του στον παλιό λιθόστρωτο δρόμο, πολύ καλά διατηρημένο και σχετικά φαρδύ, που στηρίζεται σε επίσης καλοδιατηρημένη ξερολοθιά.
Σχεδόν σε όλο το μήκος της διαδρομής διατηρείται το λιθόστρωτο και τα πέτρινα σκαλοπάτια που εξομαλύνουν την κλίση του πρανούς και προσφέρουν ικανοποιητική βατότητα. Η διαδρομή περιλαμβάνει αλλεπάλληλους ελιγμούς που καταλήγουν στο μοναστήρι της Νέας Μονής.
Καθ' όλη σχεδόν τη διαδρομή, βλέπουμε τη Νέα Μονή από ψηλά, καθώς και τη θέα προς την πόλη και τα μικρασιατικά παράλια.
Στα ψηλά σημεία της διαδρομής το έδαφος είναι βραχώδες με αραιή βλάστηση και υπολείμματα καμένων πεύκων, ενώ σε πολλά σημεία είναι εμφανής η φυσική αναγέννηση του δάσους. Οι όρθιοι καμένοι κορμοί και οι ψηλοί βράχοι δημιουργούν ένα πολύ όμορφο εικαστικό σύνολο.
Όσο κατηφορίζουμε η βλάστηση πυκνώνει. Στις άκρες του μονοπατιού βλέπουμε κουμαριές, αγρέλους, κληματσίδες, ρίγανη, αστυφίδες και πολλές φυσικά αναγεννημένες ομάδες μικρών ατόμων τραχείας πεύκης.
Κοντά στη Νέα Μονή το τοπίο αλλάζει. Η βλάστηση γίνεται πιο ήμερη και υπάρχουν καλλιέργειες ελιάς, καθώς και ψηλά κυπαρίσσια.
Πριν καταλήξουμε στο ιστορικό μοναστήρι, που σηματοδοτεί και το τέλος της διαδρομής, περνάμε μπροστά από το εκκλησάκι του Αγίου Λουκά, το οποίο αποτελεί τον κοιμητήριο ναό της Νέας Μονής.
Αξίζει να δούμε:Να επισκεφθούμε το μοναστήρι των Αγίων Πατέρων και να δούμε την αρχική εκκλησία, μέσα στη σπηλιά, προς τιμή των μοναχών Νικήτα, Ιωάννη και Ιωσήφ, ιδρυτών της Νέας Μονής.
Η περιοχή αποτελούσε το αναχωρητήριο των τριών μοναχών. Το 1688 ο Κρητικός Ιερομόναχος Ιερεμίας διαμόρφωσε το σπήλαιο σε εκκλησία και έχτισε κελιά. Μετέπειτα, το 1868, ο Ιερομόναχος Παχώμιος, από την Ελάτα, έχτισε νέα εκκλησία, πάνω από το σπήλαιο.
Να επισκεφθούμε το ναό του αγίου Λουκά, όπου διατηρούνται υπόγειες καμαροσκεπείς κρύπτες, στις οποίες φυλάσσονται τα οστά των σφαγιασθέντων του 1822. Στον περίβολό του υπάρχουν διάσπαρτοι τάφοι μοναχών της Νέας Μονής.
Να επισκεφθούμε τη Νέα Μονή, το σπουδαιότερο Βυζαντινό μνημείο της Χίου. Χτίστηκε στα μέσα του 11ου αιώνα χάρη στη γενναιοδωρία της συζύγου του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Μονομάχου. Μέσα στον περίβολο του ιστορικού μοναστηριού αξίζει να προσέξουμε το Καθολικό της Μονής, που είναι χαρακτηριστικό δείγμα του νησιωτικού οκταγωνικού τύπου και συναντιέται μόνο στη Χίο και στην Κύπρο. Στο ναό διατηρείται εντυπωσιακός ψηφιδωτός διάκοσμος.
Εξίσου εντυπωσιακή είναι η κινστέρνα, η δεξαμενή δηλαδή που μάζευε το βρόχινο νερό για τις ανάγκες των μοναχών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόσφατα φροντισμένη από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, τράπεζα, που αποτελούσε το χώρο εστίασης των μοναχών και στην οποία διατηρείται η επιμηκής τράπεζα με πολύχρωμα μαρμαροθετήματα.
Στη βόρεια άκρη του περιβόλου σώζεται τμήμα του αμυντικού πύργου της Μονής.
Ακόμη τα πολυάριθμα ερειπωμένα κελιά και ο ναός του Τιμίου Σταυρού, μέσα στον οποίο βρίσκονται τα οστά των θυμάτων της Σφαγής του 1822, είναι άξια της προσοχής μας.
 
 
Μεστά – Ολύμποι
Θέση: Νότια Χίος
Είδος: Πεζοπορία σε πεδινό μονοπάτι.
Απόσταση: 2.046 μ.
Χρόνος: 1 ώρα περίπου.
Φυσικό Περιβάλλον: Καλλιέργειες ελιάς και μαστιχιού, θαμνώδης και δασική βλάστηση ψηλότερα, καθώς και χωράφια με παλιές αναβαθμίδες στις πλαγιές των λόφων.
Περιγραφή:Ξεκινώντας από τα Μεστά και ακολουθώντας τη σήμανση που υπάρχει ακριβώς στην είσοδο του χωριού, μπαίνουμε στον παλιό λιθόστρωτο δρόμο, που ένωνε από παλιά τους δύο μεσαιωνικούς οικισμούς. σε μικρή απόσταση από το χωριό συναντούμε το παλιό υδραγωγείο με τα πέτρινα πηγάδια και την πηγή (μάνα). Από αυτό το σημείο, μονοπάτι ανηφορίζει και σε λίγο το λιθόστρωτο χάνεται.
Ανεβαίνουμε εύκολα την λοφοπλαγιά έχοντας μια πανοραμική εικόνα του χωριού των Μεστών πίσω μας. Δεξιά μας υπάρχουν χωράφια με παλιές ξερολιθιές που δημιουργούναναβαθμίδες.
Το φυσικό τοπίο αποτελείται από δασική βλάστηση. Περπατώντας δίπλα στο ρυάκι, ανάμεσα σε πεύκα, πουρνάρια, κουμαριές, βαλανιδιές και σχίνους, φθάνουμε στο ξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου. Εκεί, στον ειδικά διαμορφωμένο για στάση χώρο του περίβολου, μπορούμε να κάνουμε μία μικρή παύση για ξεκούραση και υπαίθριο γεύμα.
Έχουμε φθάσει στο ψηλότερο σημείο της διαδρομής. Στο βάθος διαφαίνεται η θάλασσα και στην απέναντι κορφή οι τέσσερις ανεμόμυλοι των Μεστών.
Συνεχίζοντας, το μονοπάτι κατηφορίζει. Γύρω μας η βλάστηση είναι δασική με πεύκα, κυπαρίσσια και θάμνους.
Σε μικρή απόσταση προβάλλει πανοραμικά το χωριό των Ολύμπων.
Κατηφορίζουμε την πλαγιά και διασχίζουμε την πεδιάδα, όπου κυριαρχούν οι καλλιέργειες της μαστίχας, της ελιάς και της συκιάς. Χαμηλώνοντας αρκετά, το μονοπάτι γίνεται πάλι φαρδύ και οδηγεί εύκολα στους Ολύμπους, όπου με την καθοδήγηση των πινακίδων καταλήγουμε στην είσοδο του κάστρου και του χωριού.         
Αξίζει να δούμε:Να γνωρίσουμε τα Μεστά και τους Ολύμπους, που αποτελούν τα πιο καλοδιατηρημένα μεσαιωνικά χωριά του νησιού.
Τα Μεσαιωνικά χωριά, καστροχώρια κτίζονταν μακριά από τη θάλασσα για να προφυλάσσονται από τις επιδρομές των πειρατών. Οι εξωτερικοί τοίχοι των σπιτιών δημιουργούσαν ένα συνεχόμενοι τείχος, μετατρέποντας το χωριό σε κάστρο, χωρίς ανοίγματα, παρά μόνο με δύο ή τρεις θύρες και με αμυντικούς πύργους στις γωνίες του. Στο κέντρο του χωριού, στο Λιβάδι, υψώνονταν ο αμυντικός πύργος, όπου κατέφευγαν οι κάτοικοι στις δύσκολες ώρες. Από την κεντρική πλατεία ξεκινούσαν λίγοι δρόμοι, οι οποίοι διακλαδίζονταν και δημιουργούσαν ένα λαβύρινθο.
Οι δρομίσκοι ήταν καμαροσκεπαστοί και συνέδεαν τα οικοδομικά τετράγωνα, καθιστώντας δυνατή την κίνηση και από δώμα σε δώμα, σε περίπτωση κινδύνου.
Τα σπίτια ήταν κατά κανόνα διώροφα. Στο ισόγειο βρισκόταν οι αποθήκες και οι στάβλοι και στον όροφο η κατοικία της οικογένειας. Επίσης στον όροφο υπάρχει το πουντί (αίθριο), στο οποίο καταλήγει η σκάλα ανόδου, για τον εξαερισμό της οικίας.
Μέσα στα Μεσαιωνικά χωριά υπάρχουν πολλές εκκλησίες. Αξίζει να επισκεφθούμε την εκκλησία του παλιού Ταξιάρχη στα Μεστά, στο ξυλόγλυπτο τέμπλο της οποίας απεικονίζονται σκηνές από την Παλαιά Διαθήκη.
Στους Ολύμπους ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τράπεζα, κοινόχρηστο κτίσμα, που ακόμη και σήμερα χρησιμοποιείται για τις ετοιμασίες των γάμων και τα γλέντια.
 
 
 
Φαράγγι Καμπιών
Θέση: Βόρεια Χίος
Είδος: Πεζοπορία σε φαράγγι.
Απόσταση: 2.679 μ.
Χρόνος: 1,5 ώρα.
Φυσικό Περιβάλλον: Πλούσια δασική και υδρόφιλη βλάστηση, νερά σχεδόν όλο το χρόνο.
Περιγραφή:Φτάνοντας στα Καμπιά κατηφορίζουμε προς την πλατεία του χωριού και λίγα μέτρα πριν απ' αυτήν ακολουθούμε δεξιά το κατηφορικό δρομάκι, που περνάει ανάμεσα στα σπίτια. Μετά το τελευταίο σπίτι αρχίζει το μονοπάτι.
Ήδη στην αρχή του μονοπατιού αντικρίζουμε το κατάφυτο φαράγγι, που αποτελεί την πεζοπορική μας διαδρομή, να απλώνεται μπροστά μας.
Ακολουθώντας το μονοπάτι κατηφορίζουμε, ακούγοντας τον ήχο του νερού, που με ορμή ρίχνουν οι παραπόταμοι μέσα στο χείμαρρο. Μόνος μάρτυρας για την ύπαρξη καταρρακτών η ακοή μας, αφού η πυκνή βλάστηση εμποδίζει την όποια οπτική επαφή.
Το μονοπάτι κατηφορίζει προς το ποτάμι και σε λίγο βρισκόμαστε να περπατάμε παράλληλα με την κοίτη. Στο σημείο αυτό, μέσα από την πυκνή βλάστηση, διακρίνουμε ένα όμορφο τοξωτό γεφυράκι για την προσπέλαση του μικρού καταρράκτη που σχηματίζεται.
Η διαδρομή παράλληλα με το ποτάμι διαρκεί αρκετά, ανάμεσα σε πυκνή βλάστηση από πεύκα, πλατάνια, αγριοτριανταφυλλιές και φτάνουμε στο δεύτερο γεφύρι, που μας περνάει απέναντι κι αφήνουμε την κοίτη δεξιά μας.
Από κει το μονοπάτι ανηφορίζει, απομακρύνεται από το ποτάμι και περνά μέσα από τις καλλιεργημένες εκτάσεις. Το ύψος όμως που κερδίζουμε, μας επιτρέπει να έχουμε πανοραμική θέα των πλατανιών και των άλλων ειδών της υδρόβιας βλάστησης, που ακολουθούν τη ροή του νερού, καθώς και να απολαμβάνουμε την εικόνα που δημιουργούν οι απέναντι μετέωροι βράχοι με τα σκαρφαλωμένα πάνω τους πεύκα.
Το κάστρο της Ωριάς στέκει από πάνω μας, στην κορυφή ενός μεγάλου κάθετου βράχου. Στην αγκαλιά του βρίσκεται και το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής και πιο πέρα το παρατηρητήριο των πουλιών.
Καθώς συνεχίζουμε την πορεία μας, το μονοπάτι αρχίζει πάλι να κατηφορίζει και σε λίγο συναντά και πάλι το ποτάμι. Στο σημείο αυτό που τα εντυπωσιακά κυπαρίσσια κυριαρχούν, υπάρχει ένα μικρό φράγμα, από το χείλος του οποίου ξεκινά το πέτρινο αρδευτικό αυλάκι που οδηγεί το νερό στα περιβόλια.
Μέσω του γεφυριού, που βρίσκεται λίγο παρακάτω, περνάμε απέναντι, έχοντας πάλι την κοίτη στα αριστερά μας. Βαδίζουμε δίπλα στο ποτάμι με τις ξερολιθιές των περιβολιών στα δεξιά μας. Πλάι στα πόδια μας, το αρδευτικό αυλάκι κατευθύνεται και αυτό προς τη θάλασσα, μοιράζοντας στο διάβα του νερό σε όλα τα υπερφορτωμένα από καρπούς εσπεριδοειδή.
Τα πρώτα αγροτόσπιτα έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους, όπως και ο δρόμος που έχει ανοιχτεί από την παραλία και οδηγεί προς αυτά.
Σε λίγο φτάνουμε στη θάλασσα και στον υδροβιότοπο που σχηματίζει η εκβολή του ποταμού. Είναι το τέλος της διαδρομής μας.
Αξίζει να δούμε: Το φαράγγι των Καμπιών συνθέτει ένα μοναδικό θέαμα. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία του νησιού. Αποτελεί βιότοπο για σπάνια είδη πτηνών, όπως την αετογερακίνα και το σπιζαετό. Και είναι περιοχή προτεινόμενη από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία για κήρυξη ως προστατευόμενη.
Η παραποτάμια υδρόφιλη βλάστηση σε συνδυασμό με τα δασικά είδη, τα μετέωρα βράχια και το νερό δίνουν στον περιπατητή την αίσθηση ενός επίγειου παράδεισου.
Τη διαδρομή προτείνεται να ακολουθήσετε την άνοιξη, που η φύση είναι στην πιο όμορφη εποχή της.
Το Κάστρο της Ωριάς είναι μνημείο της Γενουατοκρατίας. είναι μικρό, χτισμένο στην κορυφή ενός απότομου, ορθού βράχου, που υψώνεται δίπλα στην κοίτη του ποταμού.Η θέα από εκεί είναι εντυπωσιακή.
Φτάνοντας στη θάλασσα, μπορούμε να κολυμπήσουμε, περνώντας πίσω από τους βράχους της ανατολικής πλευράς, όπου υπάρχει μία πανέμορφη παραλία.
 
 
 
Κάστρο Απολίχνων
Θέση: Νότια Χίος
Είδος: Πεζοπορία σε ορεινό μονοπάτι.
Απόσταση: 1.073 μ.
Χρόνος: 30'-45'
Φυσικό Περιβάλλον: Κάμπος με ελιές και μαστιχόδεντρα χαμηλά, δάσος πεύκων ψηλότερα και βραχώδες τοπίο στην κορυφή.
Περιγραφή:Η διαδρομή αρχίζει από τον κεντρικό δρόμο στο σημείο που βρίσκονται τα εργαστήρια κεραμικής των Αρμολιών. Ακολουθούμε τον αγροτικό δρόμο, περνώντας μέσα από τον κάμπο με τα λιόδεντρα και τα μαστίχια. Το τοπίο εκεί είναι αμιγώς αγροτικό.
Σε κάποιο σημείο η διαδρομή αφήνει το δρόμο και αρχίζει το ανηφορικό μονοπάτι. Το μονοπάτι είναι ορεινό με μεγάλες κλήσεις. Γύρω μας υπάρχει πυκνό δάσος πεύκων, σε συνδυασμό με πουρνάρια, σχίνους και κουμαριές. Τα κλαδιά των πεύκων ενώνονται πάνω από το μονοπάτι, δημιουργώντας ευχάριστη σκιά το καλοκαίρι. Μέσα στην πυκνή βλάστηση βρίσκουν καταφύγιο πολλά είδη μικρόπουλων, που μας συντροφεύουν στην ανάβασή μας. Κοιτώντας ψηλά στον ουρανό θα δούμε σίγουρα κάποιο αρπακτικό να πετά ή να πλανιέται αναζητώντας την τροφή του στο έδαφος κι αν είμαστε και τυχεροί, μπορεί να γίνουμε και μάρτυρες κάποιας εντυπωσιακής βουτιάς. η αετογερακίνα και ο πετρίτης είναι δύο είδη που φωλιάζουν στα βράχια της περιοχής.
Συνεχίζοντας την αρκετά κουραστική ανάβασή μας, η θέα γίνεται ολοένα και πιο όμορφη. Από κάτω βλέπουμε τον κάμπο και το χωριό των Αρμολίων, πιο πέρα τη Μονή Βρεττού και στο βάθος την Καλαμωτή και την Κώμη.
Όταν φθάνουμε αρκετά ψηλά, η πυκνή βλάστηση και το δάσος δίνουν τη θέση τους σε ένα βραχώδες τοπίο, με χαμηλή βλάστηση. Στη θέα μας τώρα έχουν προστεθεί και τα Πατρικά, που φάνηκαν πίσω από κάποιο μακρινό λόφο. Από πάνω μας κρέμεται ο βορειοανατολικός αμυντικός πύργος του Κάστρου των Απολίχνων.
Με λίγη ακόμη πεζοπορία είμαστε μέσα στο Κάστρο και μπαίνουμε από ένα σημείο της ανατολικής μεριάς του τείχους, που έχει καταρρεύσει, στο οποίο οδηγεί το μονοπάτι.
 
Σημείωση: Μπορούμε να αρχίσουμε τη διαδρομή κατευθείαν από το σημείο που ξεκινά η ανάβαση, πηγαίνοντας ως εκεί με το όχημά μας, μέσω του αγροτικού δρόμου.
Αξίζει να δούμε:Το Κάστρο των Απολίχνων:Μεγάλο και εντυπωσιακό κάστρο στην κορυφή ενός λόφου με υψόμετρο 220 μέτρα, το οποίο είναι από τα μεγαλύτερα υψόμετρα της Νότια Χίου. Η θέση του είναι τέτοια, που ελέγχει οπτικά τους Κάμπους της Καλαμωτής και των Αρμολίων, καθώς και τη θαλάσσια περιοχή της Κώμης.
Είναι από τα πιο καλοδιατηρημένα κάστρα του νησιού και προκαλεί εντύπωση με το μέγεθός του και τους πολυάριθμους εσωτερικούς χώρους.
Χτίστηκε το 1440 από τον Γενουάτη Νικόλαο Ιουστινιάνι κι έχει σχήμα τραπεζοειδές. Τα τείχη του είναι διπλά και είχε μικρούς αμυντικούς πύργους. Στο εσωτερικό του υπήρχαν δεξαμενές νερού και 62 δωμάτια.
Στην περιήγησή μας μέσα στο κάστρο μπορούμε να δούμε τα ερείπια των δωματίων, τα απομεινάρια των αμυντικών πύργων με τις πολεμίστρες, που βρίσκονται στο ανατολικό και δυτικό μέρος και μεγάλο μέρος από το καλοδιατηρημένο και αρκετά υψηλό νοτινό τείχος.
Εξωτερικά και σε μεγάλη απόσταση από το τείχος, διατηρείται αμυντικός περίβολος με μικρότερο ύψος, που προφανώς κατασκευάστηκε για να δυσκολεύει την προσέγγιση του εχθρού, αφού δίχως αυτό η πρόσβαση μέχρι τα κύρια τείχη θα ήταν αρκετά εύκολη, λόγω της σχετικής ομαλότητας της πλαγιάς.
Αντίθετα, η από βορρά πρόσβαση είναι δυσκολότερη, λόγω του απόκρημνου βράχου. Στον βορειοανατολικό πύργο υπάρχουν μεγάλα τοξωτά παράθυρα, τα οποία, πιθανώς κατά την κοινή πρακτική, χρησίμευαν ως είσοδοι με ανεμόσκαλες.
 
 
Κάστρο Γριάς
Θέση: Βορειοανατολική Χίος
Είδος: Πεζοπορία σε ορεινό μονοπάτι.
Απόσταση: 1.197 μ.
Χρόνος: 45' περίπου.
Φυσικό Περιβάλλον: Βραχώδες τοπίο με χαμηλή βλάστηση.
Περιγραφή: Από το δρόμο Χίου Καρδαμύλων ακολουθούμε την παρακαμπτήριο που οδηγεί στο Πιτυός και σε απόσταση ενάμισι χιλιομέτρου, από τη διασταύρωση, βλέπουμε τη σχετική με τη διαδρομή πινακίδα.
Αφήνουμε το όχημά μας και συνεχίζουμε πεζοί τον πλακόστρωτο δρομίσκο. Σε λίγο η πλακόστρωση διακόπτεται και ο δρόμος συνεχίζει χωμάτινος. Μετά από μερικά λεπτά πεζοπορίας συναντούμε την επόμενη πινακίδα του μονοπατιού. Από το σημείο αυτό ξεκινούμε την ανάβαση.
Η ανάβαση γίνεται με αρκετή δυσκολία, λόγω του βραχώδους εδάφους και των μεγάλων κλίσεων. Γύρω μας το τοπίο είναι ξερό, βραχώδες και αφθονούν τα πηλοχώματα.
Συνεχίζουμε να ανεβαίνουμε ακολουθώντας τους ελιγμούς του μονοπατιού. Πίσω μας απλώνεται η κοιλάδα του Κουλαλά και μπροστά μας υψώνεται επιβλητικός ο ορεινός όγκος της Γριάς.
Σε κάποια σημεία μπορούμε να διακρίνουμε τα υπολείμματα των ταμπουριών, των οχυρωματικών τοιχίων, που κατασκεύασαν οι εθελοντές του Καρδαμυλίτικου Σώματος για να αντιμετωπίσουν τον Τουρκικό στρατό κατά τις μάχες της απελευθέρωσης του νησιού το 1912.
 
Φτάνοντας σχεδόν στην κορυφή του λόφου η καταπληκτική θέα μας αποζημιώνει και μας κάνει να ξεχάσουμε όλη την κούραση της ανάβασης. Στο σημείο αυτό υπάρχει ένα κιόσκι με παγκάκια για στάση και αγνάντεμα. Το σημείο απαιτεί προσοχή λόγω του απόκρημνου γκρεμού. Από κάτω φαίνονται πανοραμικά τα Καρδάμυλα με τον κάμπο, το λιμάνι και τις νησίδες τους, οι Οινούσσες, το Δελφίνι και τα Μικρασιατικά παράλια. Μπροστά μας, ακριβώς στην επόμενη κορυφή, που δεν απέχει παρά λίγα μέτρα, στέκει το Κάστρο της Γριάς.
Με πεζοπορία λίγων λεπτών φτάνουμε στο Κάστρο. Μπαίνουμε στον περίβολό του από ένα κατεστραμμένο κομμάτι του τείχους και απολαμβάνουμε τη θέα που απλώνεται στα πόδια μας.
Η κάθοδος είναι ευκολότερη. Σε πολύ λιγότερο χρόνο απ' ότι χρειαστήκαμε για ν' ανέβουμε, φθάνουμε σχεδόν στους πρόποδες και είτε συνεχίζουμε την ίδια διαδρομή, είτε κάνουμε μία παράκαμψη δεξιά, καταλήγοντας στην περιοχή του Κουλαλά με το παλιό, φαρδύ και καλοφτιαγμένο Γενοβέζικο πηγάδι. Από εκεί, ακολουθώντας το χωματόδρομο, βγαίνουμε στο σημείο απ' όπου ξεκινήσαμε την ανάβασή μας.    
Αξίζει να δούμε: Το Κάστρο της Γριάς. Μεσαιωνικό οχυρωματικό έργο αμυντικού χαρακτήρα. αποτελούσε την Ακρόπολη των Καρδαμύλων. Η παράδοση λέει ότι το όνομά του οφείλεται σε κάποια γριά που σκαρφάλωσε από τα Καρδάμυλα, μέσω των απότομων βράχων, ως εκεί για να σωθεί από τους πειρατές. Στο κάστρο σήμερα σώζονται δύο πύργοι που ενώνονται μεταξύ τους με τείχος. Ο ανατολικός πύργος είναι ημικυκλικός με διάμετρο το τείχος και ο δυτικός είναι κυκλικός. Όλο αυτό το συγκρότημα βρίσκεται στη νοτινή πλευρά του πλατώματος της κορυφής, αφού από όλες τις άλλες πλευρές υπάρχουν γκρεμοί και δεν υπήρχε η ανάγκη κατασκευής αμυντικού τείχους.
Μια παράδοση λέει ότι ο δυτικός πύργος επικοινωνούσε μέσω σήραγγας με το πηγάδι του Κουλαλά, από το οποίο υδρευόταν οι έγκλειστοι στο κάστρο.
Το πηγάδι του Κουλαλά, χτισμένο με την πέτρα της περιοχής, ανάγεται στην εποχή της Γενουατοκρατίας (1346 - 1566). Πέτρινα σκαλοπάτια, εφαπτόμενα στα τοιχώματά του, κατηφορίζουν στον πυθμένα.
Στην περιοχή υπάρχουν και τα ταμπούρια, δηλαδή οι οχυρωματικές θέσεις των μαχητών του Καρδαμυλίτικου Εθελοντικού Σώματος κατά τις μάχες της απελευθέρωσης το 1912.
Το όρος της Γριάς έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στον αγώνα για την απελευθέρωση του νησιού. Οι Καρδαμυλίτες κατάφεραν να εκδιώξουν τους Τούρκους από τα μέρη τους και αφού συνέλαβαν τις πολιτικές αρχές του τόπου και τους νίκησαν στη "μάχη της Γριάς", κατέλαβαν το ύψωμα.
Οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να στρατοπεδεύσουν στο χωριό Πιτυός επειδή εκτιμούσαν ότι ήταν το μοναδικό μέρος του νησιού που δεν ήταν δυνατόν να βληθεί από τη θάλασσα.
Όμως, το πολεμικό πλοίο "Μακεδονία", που είχε καταπλεύσει στο λιμάνι των Καρδαμύλων, καθοδηγούμενο από τα σήματα στρατιωτών, που βρίσκονταν στη Γριά και απέναντι στο Καρφωτό, βομβάρδισε με 67 οβίδες το Πιτυός. Αυτό αποτέλεσε καθοριστική κίνηση για την μετέπειτα εξέλιξη του αγώνα, γιατί προκάλεσε πτώση του ηθικού των Τούρκων, οι οποίοι, μετά την ολομέτωπη επίθεση του Ελληνικού στρατού, αναγκάστηκαν να παραδοθούν στις 22 Δεκεμβρίου 1912.
Από τότε και η Χίος πέρασε και τυπικά στην Ελληνική κυριαρχία.
 
Άγ. Γιάννης -Άγ. Γάλας
Θέση: Βορειοδυτική Χίος
Είδος: Πεζοπορία σε ορεινό μονοπάτι.
Απόσταση: 2.400 μ.
Χρόνος: 45' περίπου.
Φυσικό Περιβάλλον: Τυπικό άγονο τοπίο της Αμανής με χαμηλή βλάστηση, σπάρτους και δρυς.
Περιγραφή:Η διαδρομή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ενώνει το χωριό Άγιο Γάλας με το εγκαταλελειμμένο, από το 1960 περίπου, οικισμό του Αγίου Γιάννη και περιλαμβάνει αξιόλογα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς και της φύσης του νησιού.
Έχει όμως μία ιδιαιτερότητα. Στην εύκολα προσεγγίσιμη αρχή της διαδρομής, δηλαδή το Άγιο Γάλας, βρίσκεται το σύνολο σχεδόν των μνημείων. Αυτό, σε συνδυασμό με την ανάβαση, που σε μερικά σημεία γίνεται πολύ κοπιαστική, ώθησε το μελετητή να ορίσει ως αρχή τον οικισμό του Άη Γιάννη, κάνοντας τη διαδρομή κατηφορική και αφήνοντας "τα καλά για το τέλος".
Έτσι, η πρόσβασή μας στην αρχή γίνεται με κάποιο όχημα, που θα μας ανεβάσει στον Άη Γιάννη. Ο χωματόδρομος που οδηγεί στον οικισμό αρχίζει ενάμισι περίπου χιλιόμετρο μετά το Άγιο Γάλας, καθώς προχωρούμε προς τα Νενητούρια.
Ανεβαίνοντας στον Άγιο Γιάννη, καθόμαστε κάτω από το μεγάλο δρυ, αγναντεύουμε την καταπληκτική θέα προς το Αιγαίο και τα Ψαρά, παίρνουμε νερό από τη βρύση ή από τη παλιά πηγή του χωριού, ανεβαίνουμε στο παρατηρητήριο των πουλιών, βλέπουμε τα κελύφη των παλιών σπιτιών και κατηφορίζουμε προς το Άγιο Γάλας.
Το μονοπάτι είναι εύκολο και περνάει από τις πλαγιές της Αμανής, που κάποτε οι κάτοικοι έσπερναν στάρι, αλλά τώρα είναι γεμάτες άγρια, χαμηλή βλάστηση, δρυς και σπαρτούς, ένα φανταστικό κατακίτρινο θέαμα την άνοιξη.
Όταν κατεβαίνουμε, βλέπουμε πανοραμικά το Άγιο Γάλας, την Παναγία, τα Ψαρά και το καταγάλανο Αιγαίο. Στο δρόμο μας συναντάμε αλώνια και λίγες αναβαθμίδες, μοναδικούς μάρτυρες της ανθρώπινης δραστηριότητας, που υπήρχε κάποτε στις άγονες πλαγιές της Αμανής.
Φτάνουμε στο Άγιο Γάλας και περπατούμε στα δρομάκια του, ακολουθώντας τη σήμανση, με τελικό προορισμό το εκκλησάκι του Αγίου Θαλαλαίου, το όνομα του οποίου ήταν και το πρώτο όνομα του χωριού.
Αξίζει να δούμε:Άγιος Γιάννης: Εγκαταλελειμμένο χωριό στην πλαγιά της Αμανής. Η θέση του είναι χαρισματική και προσφέρει απεριόριστη θέα στο αιγαίο κι ένα κατ΄πληκτικό ηλιοβασίλεμα. Τα σπιτάκια, ερειπωμένα πια, μας μαρτυρούν την αρχιτεκτονική των μικρών, φτωχών χωριών της περιοχής. "Σπίτι όσο χωρείς και κτήμα όσο θωρείς" έλεγαν οι χωρικοί, που έσπερναν όλες τις άγονες πλαγιές της Αμανής, για να εξοικονομήσουν τα απαραίτητα για την επιβίωσή τους.
Ο κάτω όροφος στα δίπατα σπίτια χρησιμοποιούνταν ως στάβλος.
Οι όροφοι επικοινωνούσαν με σκάλα εξωτερικά, η οποία κατέληγε στο μπαλκόνι. Στο εσωτερικό, που συνήθως είχε δύο δωμάτια, σώζονται ακόμα τα τζάκια, αλλά και οι χοντροί κορμοί, στο κέντρο του δωματίου, που στήριζαν τη στέγη.Το χωριό εγκαταλείφθηκε γύρω στο 1960.
Άγιο Γάλας: Το πλέον απομακρυσμένο χωριό της Χίου, γνωστό για την εκκλησία της Παναγίας της Αγιογαλούσαινας και για το σπήλαιό του. χτισμένο πάνω σε μικρό ύψωμα, που από τη μεριά της θάλασσας καταλήγει σε απότομο γκρεμό, προφυλασσόταν από τις πειρατικές επιδρομές. Στο χωριό λειτουργούσε πύργος παρατηρητήριο.
Το σπήλαιο: Χωρίς να έχει σημαντικό διάκοσμο από σταλακτίτες και σταλαγμίτες, εντυπωσιάζει με το μέγεθός του και το πλήθος των δωματίων του. Είναι από τα πιο αξιόλογα σπήλαια της Ελλάδας από αρχαιολογικής άποψης, αφού μέσα του έχουν βρεθεί ίχνη κατοίκησης από την πρώιμη Νεολιθική εποχή, δηλαδή από το 6.000 π.Χ. Ο επισκέψιμος χώρος εκτείνεται σε μήκος 250 μ. με πολλές διακλαδώσεις και επαρκή φωτισμό.
Η Παναγία η αγιογαλούσαινα: Μικρός Βυζαντινός ναός με τρούλο, κτισμένος τον 13ο αιώνα, κρέμεται, κυριολεκτικά, από τα βράχια στην είσοδο του σπηλαίου. Στο εσωτερικό του βλέπουμε το εντυπωσιακό, ξυλόγλυπτο τέμπλο και δείγματα από την πλούσια εικονογράφηση, που κάλυπτε κάποτε όλο το ναό.
Το εκκλησάκι του Αγίου Θαλαλαίου: Μικρός ναός, παλαιότερος από την Αγιογαλούσαινα, με πολύ αξιόλογο, ξυλόγλυπτο τέμπλο.
 
 
 
Κοιλάδα Μαλαγκιώτη
Θέση: Βορειοδυτική Χίος
Είδος: Ήπια πεζοπορία στον κάμπο της Βολισσού.
Απόσταση: 3.009 μ.
Χρόνος: 1 ώρα και 20'
Φυσικό Περιβάλλον: Κάμπος με ελιές και δασική παραποτάμια βλάστηση.
Περιγραφή:Πλησιάζοντας στη Βολισσό, ακολουθούμε τον περιφερειακό του χωριού, που οδηγεί προς τα χωριά της ανατολικής πλευράς της Αμανής. Σε μικρή απόσταση από τη διασταύρωση βλέπουμε την ξύλινη πινακίδα, που περιγράφει το μονοπάτι. Από εκεί ξεκινά ένας αγροτικός δρόμος, ο οποίος αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της πεζοπορικής μας διαδρομής. Πληροφοριακά αναφέρουμε ότι η κατάσταση του δρόμου είναι καλή για κάθε είδους όχημα, στα 500 πρώτα μέτρα του. Από εκεί και ως το σημείο που διακόπτεται, καλό είναι να τον ακολουθήσουν μόνο όσοι διαθέτουν ψηλά οχήματα.
Ακολουθούμε τον αγροτόδρομο, περνάμε μέσα από τον ξεροπόταμο, που τον συναντά και περπατάμε ανάμεσα σε παλιά χωράφια με ελιές, που έχουν καεί δύο και τρεις φορές. Η βλάστηση έχει αποκατασταθεί και το τοπίο είναι κατάφυτο. Μέσα από τους καμένους κορμούς των ελαιόδεντρων έχουν ξαναβλαστήσει και αναπτυχθεί οι νέες ελιές (άγρελοι), αλλά τα κτήματα φαίνονται εγκαταλελειμμένα. Μετά από 500 μέτρα πορείας, φθάνουμε στην περιοχή των Βασιλικών, όπου βρίσκεται η παλιά εκκλησία του αγίου Γεωργίου.
Συνεχίζοντας, περνάμε από ένα ειδικά διαμορφωμένο για στάση χώρο και σε απόσταση περίπου 500 μέτρων, μία μικρή πινακίδα αριστερά, μας δείχνει το δρόμο για τον πρώτο νερόμυλο. Κάνοντας μία παράκαμψη στη διαδρομή μας και περνώντας μέσα από σπάρτους, ελιές και σχίνα, φθάνουμε κοντά του. Ο μύλος είναι ερειπωμένος, μα παρ' όλα αυτά μπορούμε να δούμε το καλοδιατηρημένο βούκινο και το ζουρείο του. Στην περιοχή αυτή υπήρχε και παλιός οικισμός, που σήμερα ονομάζεται "του Κόκκινου το χωριό".
Επιστρέφοντας στον αγροτόδρομο, συνεχίζουμε τη διαδρομή μας. Αριστερά και λίγο ψηλότερα από το δρόμο διακρίνεται το αυλάκι, που έφερνε το νερό του Μαλαγκιώτη στις στέρνες των νερόμυλων.
Σε μικρή απόσταση από τον πρώτο νερόμυλο θα συναντήσουμε τον δεύτερο, τον πιο καλοδιατηρημένο μύλο της περιοχής. είναι ο μοναδικός που διατηρεί τη στέγη και όλους τους χώρους του. Στο εσωτερικό του υπάρχουν ακόμα οι μυλόπετρες και σε μία γωνιά ένα καλοφτιαγμένο τζάκι. Η φτερωτή απουσιάζει, το βούκινο είναι σε πολύ καλή κατάσταση και ο χώρος της στέρνας ευδιάκριτος.
Συνεχίζοντας τη διαδρομή και σε αρκετή απόσταση από το δεύτερο, θα βρούμε τα ερείπια του τρίτου.
Για να φθάσουμε σε αυτόν περνάμε μέσα από έναν ελαιώνα. Ο τρίτος νερόμυλος βρίσκεται σε ερειπιώδη κατάσταση, εκτός από το βούκινό του που διατηρείται αρκετά καλά. Στο κατεδαφισμένο εσωτερικό του διακρίνουμε κάτω από τα συντρίμμια τις μυλόπετρες και τη χελιδόνα.
Στο τελείωμα του αγροτόδρομου βρίσκεται και ο τέταρτος νερόμυλος, της οικογένειας Καγιάντα, με μία μυλόπετρα στο εσωτερικό του, χρονολογημένη στα 1906. Πλάι στο μύλο βλέπουμε ερείπια παλιών κτισμάτων, που χρησίμευαν προφανώς ως αποθήκες σταριού.
Σ' αυτό το σημείο τελειώνει ο αγροτόδρομος και η πεζοπορική μας διαδρομή ακολουθεί το παραποτάμιο μονοπάτι. Λυγαριές, αροδάφνες, ελιές, πλατάνια και πεύκα μας συντροφεύουν στην πεζοπορία. Σε κάποιο σημείο το μονοπάτι συναντά την κοίτη του ποταμού, την ακολουθεί για λίγα μέτρα και στη συνέχεια την ξαναφήνει στα δεξιά του.
Η κοίτη του Μαλαγκιώτη είναι αρκετά φαρδιά και στο σημείο όπου την συναντά η διαδρομή μας, τον περισσότερο χρόνο δεν έχει νερό, έτσι ακολουθούμε το μονοπάτι πολύ εύκολα. αν όμως η διαδρομή γίνει χειμώνα και μετά από βροχές, τότε το σημείο αυτό έχει πρόβλημα προσπέλασης.
Καλό θα είναι να ακολουθήσουμε τη διαδρομή παράλληλα με το ποτάμι, αλλά πιο μέσα, έως ότου να ξαναβρούμε τα σημάδια του μονοπατιού.
Συνεχίζοντας να περπατάμε παράλληλα με την κοίτη, φτάνουμε στο εκκλησάκι της Παναγίας των Λουτρών ή Νερομύλων, όπου έχει ήδη διαμορφωθεί ένας όμορφος χώρος για στάση και ανάπαυση.
Στο τέλος της διαδρομής υπάρχει ένα πανέμορφο λιβάδι με τον πέμπτο ερειπωμένο νερόμυλο, ένα παλιό μαγγανοπήγαδο και διάφορα άλλα κτίσματα, που είχαν προφανώς αποθηκευτικές χρήσεις.
Αξίζει να δούμε:Οι νερόμυλοι είναι γενικά πολύ αξιόλογοι για παρατήρηση. Παρ' όλο που οι περισσότεροι στην περιοχή είναι ερειπωμένοι, μπορούμε να τους παρατηρήσουμε και να καταλάβουμε τη λειτουργία τους, που σε γενικές γραμμές έχει ως εξής:
Ένα αυλάκι οδηγούσε το νερό από τον ποταμό στη στέρνα του μύλου. Από τη στέρνα, μέσω του βούκινου, το νερό έπεφτε ορμητικά στο ζουρείο, όπου υπήρχε η φτερωτή. Η φτερωτή γύρναγε και μετέδιδε, μέσω ενός σιδερένιου άξονα (χελιδόνα), την κίνηση στη μυλόπετρα, η οποία βρισκόταν στον κυρίως χώρο του μύλου. Το στάρι τριβόταν ανάμεσα στις δύο μυλόπετρες και έβγαινε το αλεύρι.
 
Για περισσότερες πεζοπορικές διαδρομές, πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο:
http://www.chios.gr/na/default_pezo.asp